Hukuk Hesaplama

Yasal faiz, 3095 sayılı Kanun madde 1 uyarınca tarafların aralarında faiz kararlaştırmadığı durumlarda uygulanan kanuni orandır. Temerrüt faizi ise borçlunun mütemerrit (vadeyi geçirmiş) olduktan sonra alacaklıya ödemek zorunda kaldığı faizdir, 3095 sayılı Kanun madde 2'de düzenlenir. Yasal faiz alacağın doğduğu günden, temerrüt faizi ise temerrüde düşülen günden işler. İki tacir arasındaki ticari işlerde TCMB avans faizi oranı esas alınır.

Türkiye Barolar Birliği tarafından her yıl belirlenen Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (AAÜT) iki tür uygulama içerir: maktu (sabit tutar) ve nispi (dava değerine göre yüzdesel). Para alacağı davalarında nispi tarife uygulanır, tarifenin Üçüncü Kısmındaki dilim oranları esas alınır. 2025-2026 tarifesi 4 Kasım 2025 tarihli ve 33067 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandı; maktu ücretlerde TBB resmi açıklamasına göre ortalama %36,15 artış, nispi tarifede Üçüncü Kısma yeni %5'lik dilim eklenmesi ve mevcut dilim tutarlarının yarı oranında artışı yapıldı. Maktu vekalet ücretlerine ayrıca %20 KDV eklenir.

492 sayılı Harçlar Kanunu kapsamındaki maktu harçlar her yıl yeniden değerleme oranı (YDO) çerçevesinde artırılır. 2026 için maktu harçlar 31 Aralık 2025 tarihli ve 33124 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 98 Seri No'lu Tebliğ ile %18,95 oranında artırıldı. 2025 YDO'su %25,49 olmasına rağmen alt artış uygulandı (Cumhurbaşkanı Kararı 10783). Nispi karar ve ilam harcı dava değerinden binde 68,31 oranında alınır.

Peşin harç, nispi karar ve ilam harcının dörtte birine eşittir ve dava açılırken davacı tarafından yatırılır. Dava değerinin binde 68,31'i karar ve ilam harcıdır; bunun 1/4'ü peşin olarak alınır. Dava sonunda hesaplanan harç peşin yatırılandan fazlaysa fark tahsil edilir, eksikse iade edilir. Davadan feragat ya da haklı bulunma durumlarına göre kısmi iade uygulanabilir. Belirsiz alacak davasında ek harç ıslah aşamasında yatırılır.

Manevi tazminat için kanunda sabit formül yoktur. Türk Borçlar Kanunu madde 56 hâkime takdir yetkisi verir: olayın özelliği, tarafların kusur durumu, manevi acının derecesi, ekonomik durumlar gibi unsurlar değerlendirilir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ile özel daire kararları emsal teşkil eder; benzer olaylarda hükmedilmiş tutarlar avukatlar için referans noktasıdır. Hesaplama aracı bu emsal aralıkları gösterir, kesin tutar mahkeme kararıyla belirlenir.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu madde 175 uyarınca yoksulluk nafakası, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek tarafa süresiz olarak hükmedilebilir. Yoksulluk nafakası alan tarafın yeniden evlenmesi, ekonomik durumunun düzelmesi ya da yeniden çalışma kapasitesi kazanması durumunda nafakanın kaldırılması veya azaltılması için değişiklik davası açılabilir. Mahkeme kararıyla hükmedilen tutar her yıl TÜFE oranında otomatik artırılabilir, sözleşmede yoksa değişiklik davasıyla yenilenir.

İştirak nafakası 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu madde 182 uyarınca velayet kendisine verilmeyen tarafın çocuğa katkı yükümlülüğüdür. Çocuk reşit oluncaya (18 yaş) kadar ödenir; eğitim devam ediyorsa üniversite bitimine kadar uzatılabilir. Miktar tarafların mali durumu, çocuğun ihtiyaçları ve yaşam standardına göre hâkim tarafından takdir edilir. Yıllık TÜFE artışı sözleşmede belirtilmemişse, değişen koşullarda değişiklik davası açılır.

Yasal faizin başlangıç tarihi borcun kaynağına göre değişir. Sözleşmesel alacaklarda vade tarihi, vade kararlaştırılmamışsa ihtar tarihi esas alınır. Çek ve senet alacaklarında vade tarihi, fatura alacaklarında ödeme süresi sonu (genelde 30 gün) başlangıç sayılır. Haksız fiil tazminatlarında olayın gerçekleştiği gün, sözleşme dışı borçlarda dava tarihi başlangıç olur. Hatalı seçilen başlangıç tarihi, mahsup nedeniyle alacağı azaltır.

Karşı vekalet ücreti, davayı kaybeden tarafın kazanan tarafa ödediği avukatlık ücretidir; AAÜT'nin ilgili dilimindeki nispi orana göre hesaplanır. Davanın tamamen kabul edilmesi durumunda davalı, tamamen reddedilmesinde davacı karşı vekalet ücretini öder. Kısmi kabul-ret durumunda her iki taraf kendi vekalet ücretini ve kabul edilen kısmı oranında karşı vekalet ücretini karşılıklı öder. Mahkeme kararının kesinleşmesiyle tahsil edilebilir hale gelir.

Trafik kazası, iş kazası veya benzeri olaylarda hayatını kaybeden kişinin desteğinden yoksun kalan yakınları (eş, çocuk, anne-baba) için aktüeryal hesap yöntemi uygulanır. Mağdurun kazancı, beklenen yaşam süresi (TRH 2010 yaşam tablosu), kusur oranı, indirim oranı (faraziye) ve destek payı katsayısı dikkate alınır. Sürekli destek varsayımıyla peşin değer (kapitalize edilmiş tutar) hesaplanır. Aktüerya raporu Yargıtay'da kabul gören bir uzmanlık alanıdır; sigorta şirketi ya da mahkeme bilirkişi atar.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu kapsamındaki takip masrafları başvuru harcı, tebliğ giderleri, haciz masrafları, satış giderleri ve avukatlık ücretini içerir. Tüm bu kalemler borçludan tahsil edilir; alacaklı önceden yatırır, sonradan icra müdürlüğünden iade alır. Takip türüne göre (ilamsız, ilamlı, kambiyo senedi) masraf kalemleri ve oranları değişir. Borçlu ödeme yapmadığı sürece masraflar artmaya devam eder; bu yüzden takip süresi uzadıkça toplam tutar yükselir.

Hayır. Hiçbir çevrimiçi hesaplama somut hukuki sürecin yerini tutmaz. Yasal faiz, vekalet ücreti, harç ve tazminat hesaplamaları yalnızca yaklaşık tutarları gösterir; mahkemenin nihai kararı, somut delillerin değerlendirilmesi, usul kuralları ve emsal kararlarla şekillenir. Dava açma, savunma yapma, sözleşme inceleme gibi süreçlerde mutlaka bir avukatla görüşülmelidir. AAÜT 2025-2026'nın da belirttiği üzere avukatlık asgari bir tariftir, somut dosyada üzerine pazarlık edilebilir.